Kısa İsim 1. Bu Yasa, Sigorta Hizmetleri (Düzenleme ve Denetim) Yasası olarak isimlendirilir.
BİRİNCİ KISIM
Genel Kurallar
Tefsir 2. Bu Yasada metin başka türlü gerektirmedikçe:
"Bakan", Maliye işleriyle görevli Bakanı anlatır.
"Bakanlık", Maliye işleriyle görevli Bakanlığı anlatır.
"Bakanlar Kurulu", Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Bakanlar Kurulunu anlatır.
"Birlik" Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birliği’ni anlatır.
"Hayat Dışı Sigorta", Hayat Sigortası dışındaki sigorta işlemlerini anlatır.
"Ödenmiş Sermaye", Sigorta ve Reasürans Şirketlerinin üç aylık hesap hizetlerindeki veya yıl sonu bilançolarındaki fiilen ödenmiş veya Kuzey Kıbrıs Türk Cuınhuriyetine ayrılmış ve ödenmiş sermayelerinden bilançoda görülen zararın yedek akçelerle karşılanmayan kısmı ile yabancı ülkelerdeki şubelerine ayırdıkları sermaye düşüldükten sonra kalan bakiyeyi anlatır.
"Öz Kaynak", Sigorta ve Reasürans Şirketlerinin ödenmiş veya Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetine ayrılmış sermayeleri, ile yedek akçelerinin toplamını anlatır.
"Portföy", bir sigorta veya Reasürans şirketinin faaliyette bulunduğu sigorta dalı veya dallarına ait tüm sigorta sözleşmelerini anlatır.
"Rasyo", bir Sigorta ve. Reasürans şirketinin muhasebesinde yer alan muhtelif hesap elemanları arasındaki oranları anlatır.
"Reasürans Şirketi", Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde kurulmuş reasürans şirketleri ile yabancı ülkelerdeki reasürans şirkettlerinin Kuzey Kıbns Türk Cumhuriyetindeki şubelerini anlatır.
"Sigorta Şirketi", Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde kurulmuş sigorta şirketleri ile yabancı ülkelerdeki sigorta şirketlerinin Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetindeki şubelerini anlatır.
"Sigorta ve Reasürans Aracısı", acente, prodüktör ve reasürans aracılarını anlatır.
"Yedek Akçeler", Sigorta ve Reasürans şirketlerinin üç aylık hesap özetlerinde veya bilançolarında görülen yedek akçeler toplamından varsa bilanço zararının düşülmesi. Sonurunda elde edilen bakiyeyi anlatır.
"Yüz Kızartıcı Suç", bir yıldan fazIa hapis cezasına çarptırılmış olmayı veya affa uğramış olsa dahi, rüşvet,hırsızlık, hırsızlık mal kabulü, dolandırıcılık, sahtekârlık, ırza geçme ve benzeri suçlardan dolyı mahkumiyeti anlatır.
Amaç 3. Bu Yasanın amacı, sigortacılığın güven içinde yürütülmesini ve sigorta sektöründe yer alan kisi ve kuruluşlann belli bir disiplin altında faliyet göstenlerin ve sigorta sektöründe yaratılacak fonların ekonomik kalkınmanın gereklerine göre kullanımlarını sağlamak üzere, sigorta ve reasürans şirketlerinin kuruluşunu, yönetimini, çalışma koşullarını, tasfiyelerini ve denetlenmelerini, sigortacılıkla ilgili eksperlik aktüerlik sigorta ve reasürans aracılığı faaliyetlerini ve sigortacılıkla ilgili diğer hususları düzenlemektir.
Kapsam
16/1976
12/1979
9/1981
43/1982
26/1985
36/1988
14/1990
4. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhurietinde kurulacak sigorta ve reasürans şirketleri ile yabancı ülkelerde kurulmuş olup da Kuzey Kıbrıs Türk Çumhuriyetinde şube açacak faaliyette bulunan ve bulunacak olan Sigorta ve reasürans şirketleri ile Sigorta ve reasürans aracılığı hizmeti yapanlar sjgorta eksperleri ve bu Yasanın kapsamına giren konularda faaliyet gösteren diğer kişi ve kuruluşlar bu Yasa kurallarına bağlıdır.
Sosyal Sigorta Kuruluşu, bu kapsamın dışında olup, Kuzey Kıhrıs Türk Cumhuriyeti Sosyal Sigortalar Yasasına bağhdır.
İKİNCİ KISIM
Kuruluş ve Faaliyet İzni
Kuruluş İzni
5. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde bir sigorta veya reasürans şirketinin kurulması veya yabancı ülkelerde kuıulmuş bir sigorta veya reasürans şirketinin Kuzey Kıbns Türk Cumhuriyetinde şube açması Bakanlığın iznine bağlıdır.
Sigorta ve Reasürans Şirketlerinin kuruluş koşulları 6 (1) Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetindeki sigorta ve reasürans şirketlerinin:
(A) Limited şirket şeklinde kurulmaları ve asgari hissedar sayısının yedi olması;
(B) Kurucuların müflis olmaması veya yüz kızartıcı suçlardan mahkumiyetlerinin
bulunmaması;
(C) Ödenmiş sermayelerinin Beş Milyar Türk Lirasından az olmaması,
(Ç) Hisse senetlerinin nakit karşılığı ve nama yazılı çıkarılması; ve
(D) Ana sözleşme ve tüzüklerin bu Yasa kurallarına uygıın olması,
kosuldur.
(2) Sermayenin % 10 ve daha fazlasını temsil eden veya bir kişiye ait sermaye payının bu oranı aşması sonucunu veren hisse senedi devirleri, Bakanlığın iznine bağlıdır. Sermayenin % 10 ve daha fazlasına sahip olan ortakların, kurucularda aranan nitelikleri taşıması koşuldur. Bu nitelikleri kaybeden ortaklar, temettü dışındaki ortaklık haklarından yararlanamazlar.
Yabancı Sigorta ve Reasürans Şirketlerinin Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde şube açma koşulları 7. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde şube açmak suretiyle faaliyet gösterecek yabancı sigorta ve reasürans şirketlerinin:
(1) Kuzey Kıbns Türk Cumhuriyetine ayrılan ödenmiş sermayelerin Beş Milyar Türk Lirasından az olmaması;
(2) Şirket Ana sözleşmesinin ve/veya tüzüklerinin bu Yasaya aykırı kurallar
Taşımaması;
(3) Kurulmuş oldukları veya faaliyette bulundukları ülke ilerde mevzuata aykırı
hareketlerinden dolayı sigortacılık yapmaktan yasaklanmış olmaları;
(4) Şubeyi temsil ve imzası ile bağlamaya yetkili müdürünün, Kuzey Kıbns Türk
Cumhuriyetinde mukim veya Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti yurttaşı olması;
(5) Bakanlikça gerekli görülecek diğer koşulları taşımaları" zorunludur.
Asgari sermayeyi artırma yetkisi 8. Bakanlar Kurulu bu Yasanın 6’ncı maddesinin (1)’inci fıkrasının (C) bendinde ve 7’nci maddesinin (1)’inci fıkrasında Beş Milyar Türk Lirası olarak öngörülen asgari sermaye miktarını; gerekmesi halinde ve ihtiyaca uygun olarak, on katına kadar artırmaya yetkilidir.
Kuruluş için takip edilecek yöntem ve esaslar 9. Kuzey Kıbns Türk Cumhuriyetinde sigorta ve reasürans şirketi kurmak veya yabancı ülkelerde kurulmuş sigorta veya reasürans şirketinin şubesini açmak üzere Bakanlığa verilecek başvuru dilekçelerine
(1) Sigorta veya reasürans şirketi kurulmasında:
(A) Kurucuların Bakanlıkça hazırlanmış örneğe uygun şekilde düzenleyip
imza edecekleri birer beyannamenin;
(B) Şirket ve/veya ortaklık ana sözleşme ve/veya tüzük tasarılarının;
(C) Şirketin kurulmasının nedenlerini ayrıntılı olarak gösteren bir raporun;
(Ç) Bakanlık tarafından gerekli görülecek diğer bilgi ve belgelerin,
eklenmesi gerekir.
~2) Yabancı sigorta ve reasürans şirketlerinin Kuzey
Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde şube açmalarında ilgili ülke
ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti resmi makamla
rınca onaylı:
(A) Şirket ana sözleşmesinin;
(B) Kuzey Kıbns Türk Cumhuriyetinde şube açılması
nedenlerini ayrıntılı olarak açıklayan bir raporıın;
ve
(C) Şirketin son üç yıla ait bilanço ve kâr=zarac
c~tvelleri ile Bakanlikça istenecek diğer bilgi ve
belgeleı-in,
ekleıımesi gerekir.
Kuruluş Ruhsatının İptali 10. Kuruluşuna veya Kuzey Kıbns Türk Cumhuriyetinde şube açmasına ruhsat verilen sigorta ve reasürans şirketlerinden, ruhsat verilmesine ilişkin Bakanlık kararından başlayarak bir yıl içinde faaliyete veya herhangi bir şekilde faaliyetlerine bir yıldan fazla ara veren veya kuruluş ruhsatında belirtilen koşullar yerine getirmeyenlerin, bu ruhsatları Bakanlıkça iptal edilir.
Beyanname Verilmesi 11. Kuruluş ruhsatı alan sigorta ve reasürans şirketlerinden Kuzey Kıbrıs Türk Cumhiıriyetinde kurulan Resmi Kabz Memurluğu ve Mukayyitlik Dairesine tescil edildikten, yabancı ülkelerde kurulan sigorta veya reasürans şirketlerinin Kuzey Kıbrıs Türk Cıımhuriyetindeki şubeleri ise Resmi Kabz Memurluğu ve Mukayyitlik Dairesine Tescil edildikten ve Kuzey Kıbns Türk Cumhuriyetine ayrılan öz kaynakları döviz olarak getirilip yetkili bankalara satılarak karşılığı ilgili hesaplara geçirildikten sonra, Bakanlığa birer beyanname verirler.
Beyannamenin ihtiva edeceği bilgiler ve eklenecek belgeler ile bu konu ile ilgili diğer hususlar, Bakanlıkça hazırlanıp, Bakanlar Kurulunca onaylanacak bir Tüzükle belirlenir.
Ruhsatnamenin Verilmesi 12. (1) Yukarıdaki 11’inci maddede yazılı beyannamenin alınması üzerine Bakanlık, ilgililerin, bu Yasada ve yukarıdaki 11’inci maddeye göre yürürlüğe konacak tüzükte yazılı koşulları yerine getirip getirmediklerini, sigortacılık işlemlerine başlamak üzere gerekli nitelikleri taşıyıp taşımadıklarını inceledikten sonra, durumları uygun bulunanlara sigortacılık faaliyetlerine başlamak üzere ruhsat verir.
(2) Yapılan inceleme sonucunda durıımlan uygun bulunmayanlara, gerekli düzeltmeleri yapmaları ve eksiklikleri tamamlamalan için altmış günlük bir süre verilir. Bu süre içinde yeniden başvuranlar hakkında, (1)’inci fıkra kurallanna göre yeniden yapılan inceleme sonucunda durumları uygun bulunmayanlara sonuç bildirilir ve haklarında yukardaki 10’uncu maddeye göre işlem yapılır.
Ruhsatnamenin İptali 13. Ruhsat verilmiş olan sigorta veya reasürans şirketlerinin, ruhsatnamenin verilmesinden başlayarak bir yıI içinde faaliyete geçmeleri veya bunların sigortacılık işlemleri yapmalarında Bakanlıkça daha sonra sakınca görülmesi halinde, sigortacılık yapma ruhsatları geçici veya sürekli olarak Bakanlık tarafından iptal edilebilir.
Bu şekilde ruhsatları iptal edilenlerin sigortacılık yapma yetkileri, aynı usulde geri verilebilir.
Kuruluş ve ruhsatın tescil ve ilanı 14. Sigorta ve reasürans şirketlerinin kuruluşuna ilişkin izinler, varsa özel koşullarıyla birlikte Resmî Gazete’de yayımlanır.
Ruhsatnamelerin verilmesine veya iptaline ilişkin izinler de aynı şekilde Resmî Gazete’de yayımlanır.
ÜÇÜNCÜ KISIM
Teşkilât ve Organlar
Anasözleşme 15. Sigorta ve reasürans şirketlerinin Anasözleşme ve tüzük değişikliklerine ruhsat verilebilmesi, Bakanliğın uygun görüşünün alınmasına bağlıdır.
Sigorta ve reasürans Şirketlerinde çalıştırılması yasak olanlar 16. Sigortacılık mevzuatına aykın hareketlerinden dolayı para veya hapis cezası ile cezalandınlanlar ile yüz kızartıcı suçlardan dolayı mahkûm olanlar ve müflisler, hiçbir sigorta şirketinde Direktörler Kurulu başkanı, üyesi, denetçisi, genel müdür, genel müdür yardımcısı, müdür veya birinci derecede iınza yetkisini haiz görevli olarak çalıştırılamazlar.
Yurtiçi ve Yurtdışı teşkilatı ve tüzük yapma 17. (1) Sigorta ve reasürans şirketlerinin yurt içi ve yurt dışı teşkilâtlarının açılması ve bunlann faaliyetleri ile ilgili usul ve esaslar, bu Yasanın 11’inci maddesine göre yürürlüğe konacak Tüzükte gösterilir.
(2) Yabancı sigorta şirketlerinin Kuzey Kıbns Türk Cumhuriyetindeki şubeleri, merkezleri ile ilgili devir, birleşme, tasfiye, bir veya birden fazla sigorta dalındaki sigortacılık faaliyetlerinin durdurulması veya sona erdirilmesi gibi temel değişiklikleri, değişikliğin meydana geldiği tarihten başlayarak bir ay içinde Bakanliğa bil dirmek zoıundadırlar.
DÖRDÜNCÜ KlSIM
Sigortacılık Faaliyetleri
Sigorta Dalları 18. Sigorta ve reasürans şirketleri, yangın, nakliyat, kaza ve hayat sigortası dallannda faaliyette bulunabilirler. Değişen ekonomik ve sosyal koşullar karşısında, doğabilecek ihtiyaçlara göre, yeni sigorta dallarının saptanması konusunda Bakanlık yetkilidir.
Sigorta Sözleşmeleri 19. (1) Sigorta sözleşmeleri, her bir sigorta dalı için Bakanlıkça düzenlenecek genel koşullara uygun olarak yapılır.
(2) (A) Sigorta poliçeleri, yürürlükteki mevzuata aykırı kurallar taşımamak kaydıyla, sigorta şirketleri tarafından her bir sigorta dalı için ayrı ayrı hazırlanan tek tip sözleşmelere uygun olarak düzenlenir.
(B) Sigorta şirketleri, saptamış oldukları tek tip sözleşmeleri uygulamaya başladıklan tarihten başlayarak on beş gün içinde Bakanlığa göndermek zorundadırlar.
(C) Tek tip sözleşnıelerin mevzuata ve sigortacılık esaslarına aykırı olması nedeniyle veya sigortalıların korunması açısından, uygulanmasında sakınca görülmesi halinde, Bakanlık sözleşmenin değiştiril- ınesini talep etmeye yetkilidir
Primlerin Belirlenmesi 20. (1) Hayat dışı sigorta işlemlerinde uygulanacak prim ile bunun ödenme koşullan, sigortacı ile sigortalı arasında serbestçe belirlenir.Bakanlık; gerekli gördüğü takdirde, sigorta dalları itibarıyla uygulanacak primleri saptamaya ve bu konuda tarife ve talimatları gösteren düzenlemeler yapmaya yetkilidir.
(2) Hayat sigortası tarife primi formül ve cetvellerinin uygulamaya konulabilmesi için, Bakanlığın onayının alınması zorunludur.
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde yaptırılacak Sigortalar 21. Kuzey Kıbns Türk Cumhuriyetinde yerleşik gerçek veya tüzel kişiler, bütün sigortalarını, Kuzey Kıbns Türk Cumhuriyetinde faaliyette bulunan sigorta şirketlerine yaptırmak zorundadırlar. Ancak:
si
(1) İhracat ve ithalat konusu olan mallar için nakliyat sigortası;
(2) Uçak ve gemiler için yaptırılacak sigortalar;
(3) Tekne sigortaları;
(4) Hayat sigortaları; ve
(5) Yurt dışına seyahatlerde ferdi kaza ve motorlu taşıt sigortalan,
yurtdışında da akdedilebilir.
Mükerrer ve üçüncü sigorta işlemi yapabilecek yabancı şirketler
22. Bakanlık; Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetindeki sigorta ve reasürans şirketlerinin, mükerer ve üçüncü sigorta işlemi yapabilecek yabancı şirketleri saptamaya ve ilân etmeye yetkilidir.
Saklama Payları 23. (1) Sigorta şirketleri, bir takvim yılı içinde uygulayacakları saklama payına ilişkin tutar ve oranları gösteren tabloları, hiır önceki yılın Kasım ayı soııuna kadar Ba- kanlığa göndermek zorundadırlar.
(2) Bakanlık, sigarta ve reaşürans şirketlerinin uygulayacakları saklama paylarının tutar veya oranlarının belirlenmeye; bununla ilgili azami veya asgari sınırlar koymaya, şirketlerin kendi üzerlerinde tuttukları miktar veya oranları, geçen kısımların tamamının veya bir kısmının yurt içindeki şirketlere mükerrer sigorta ettirilmesi hususunda yükümlülük getirmeye ve reasürans komisyonlarının oran veya tutarlarının saptamaya yetkilidir.
Portföv devri 24. (1) Sigorta ve reasürans şirketleri, faaliyette bulundukları belirli bir sigorta dalına veya tüm dallara ait sigorta sözleşmelerinin oluşturduğu portföyü, bütün hak ve yükümlülükleri i1e birlite, başka bir sigorta veya reasürans şirketine; Bakanlığın uygunı görüşünü almak koşuluylay devredebilirler.
(2) Portföy devrine ilişkin anlaşma, sigortalıların hak ve menfaatlerne. zarar veren kurallar taşıyamaz. Böyle bir anlaşmada;
(A)Devir edilecek rizikolar ve bu rizikolara karşı korunan kişi ve kuruluşlar;
(B)Portföy ile birlikte devredilecek varlıklar ve özellikle portföyle. İlgili karşılık ve teminatların bağlı olacağı kurallar; ve
(C)Portföy devrinin geçerli olacağı tarih, açıkça belirlenmis olmalıdır:
(3) (A)Devir işlemi, Resmî Gazete’de ve Kuzey Kıbrıs Türk Çumhuriyeti genelinde dağıtımı yapılan enaz günlük iki gazetede ikişer defa yayımlanmak sureti ile duyurulur.
(B)Hayat sigortası poliçelerinin devrinde, bu hususun sigortalara hangi usul ve esaslara göre tebliğ edileceği Bakanlıkça saptanır.
(4) Bu Yasaya göre devredilen portföyle ilgili olarak devreden tarafından tesis edilmiş alan temainatlar, devralan tarafından teminat tesis ettirilmesi kaydıyla serbest bırakılır.
Sigortacılıkla bağdaşmayan işler ve Tüzük yapma 25. (1)Sigorta ve reasürans şirketleri sigortacılıkla bağdaşmayan işlerle iştigal edemezler.
(2)Bu maddenin uygulanması bakımından hangi iş ve faaliyetlerin sigortacılıkla bağdaştığı, Bakanlıkça hazırlanıp Bakanlar Kurulunca onaylanacak bir Tüzükte gösterilir.
BEŞİNCİ KISIM
İştirak ve Yatırımlar
Ortaklık İlişkiler 26. (1) Bir sigorta ve reasürans şirketinin iştira.k ettiği ortaklık ve kuruluşlar, sermayelerine iştirak eden sigorta veya reasürans şirketinin hisse senetlerini alamazlar, rehin olarak kabul edemezler ve karşılığında avans veremezler. Sigorta veya reasürans şirketlerine bu şekilde veya başka bir suretle intikal eden hisseler, üç ay içinde elden çıkarılacağı gibi, yasal hadlerin hesabında, sigorta veya reasürans şirketlerinin özkaynaklanndan düşülür.
(2) Sigorta ve reasürans şirketlerinin sermayelerinin % 15’den fazlasına sahip olan ortaklarına ait menkul değerler, bu şirketlerin özkaynaklarının % 25’ini geçemez.
(3) Sigorta ve reasürans şirketlerinin, iştirak ettikleri bir sirketteki sermaye payları ve bu şirkete ait satın aldıkları menkul değerler tutarı, kendi özkaynaklarının %15’ini aşamaz.
(4) Sigorta veya reasürans şirketleri ile bunların sermayelerinin %50’sinden fazlasına sahip oldukları iştiraklerı, kamu kuruluşu şeklinde olanlar hariç, sermayenin %10’ undan fazlasına sahip olan ortakların, Direkterler Kurulu başkan ve üyelerinin, genel müdür veya genel müdür yardımcılarının ve bunların eş ve velayat altındaki çocuklarının ayrı ayrı veya birlikte sermayelerinin %25’ inden fazlasına sahip oldukları ortaklıklara iştirak edemezler.
Taşınmaz Mal Edime 27. Sigorta ve reasürans şirketlerinin taşınmaz mallara tahsis edeceği varlıkları, özkaynaklarını aşamaz.
ALTINCI KISIM
Teminatlar
Teminat ve miktarı 28. (1) Sigortalıların hak ve menfaatlerinin korunması ve sigorta ve reasürans şirketlerinin yükümlülüklerinin garanti altına alınması amacıyla, sigorta ve reasürans şirketlerince bu Yasa kurallanna göre teminat tesis edilir.
(2) Hayat sigortası yapan sigorta şirketlerinin ,Göstereceği teminat, hayat sigortalarının safi primleri üzerinden her hesap döneminde ayrılan matematik karşılıkları toplamından, yapılan ikrazlar ve matematik karşılıklarda vadesi senelik olarak hesaba alinmış primlerin; henüz vadesi gelmemiş tutarlarının düşülmesindeıı sonra kalan bakiye ile hayat muallak tazminatları ve tahakkuk etmiş temettü hisseleri toplamının yarısıdır.
(3) Diğer sigorta dalları için sigorta şirketlerinin göstereceği teminat, şirketlerin son hesap yılı içinde akdetmiş oldukları sigortalardan, fesih ve iptaller düşüldükten sonra kalan primler toplamının % 20’sidir.
(4) Bakanlık, gerekli gördüğü takdirde, teminat oranlarını değiştirebilir.
(5) Primlerin reasürörlere dağıtılmış olması, teminat miktarının hesaplanma üsulünü değiştiremez.
Teminat olarak kabul edilebilecek değerler 29. Aşağıda belirtilen değerler teminat olarak gösterilebilir:
(1) Türk Lirası, döviz ve bankalarda açılmış mevduat hesapları;
(2) Devlet tarafından çıkarılan menkul değerler; ve
(2) Tesis etmekle yükümlü olunan toplam teminat tutarının yarısını geçmemek kaydıyla gayrımenkuller.
Teminatın Blokajı 30. (l) Tenminat olarak gösterilen Türk Lirası ve dövizler ile menkul değerler Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde faaliyet gösteren herhangi bir bankada Bakanlık adına bloke edilir.
(2) Teminat olarak gösterilecek gayrımenkuller teminat gösterilecekleri miktar için, Bakanlık lehine birinci devrede ve sırada ipotek edilir. Teminat olarak gösterilen gayrımenkulün değerde Bakanlıkça itiraz edilmesi halinde, ilgili şirket gayrımenkulün bulunduğu yerdeki mahkeme tarafından değer takdiri yaptırır. Mahkeme bununla ilgili talebi öncelikle inceleyerek karara bağlar.
(3) İlgili şirket; teminat olarak gösterilen gayrımenkulün değerini, yılda bir defadan fazla olmamak üzere ve yukarıdaki (2)’nci fıkra kurallarına. göre yeniden takdir ettirebilir. Bu durumda gayrimenkul yeni takdir değerinin ancak % 80’I oranında teminat gösterilebilir. Değer takdiri masrafları, ilgili şigorta şirketine aittir.
(4) Bakanlık, teminat olarak gösterilen bütün aktiflerin her zaman yeniden değer takdirini yaptırmaya ve teminat eksikliklerini tamamlatmaya veya teminat olarak tesis ettirilen değerlerin değiştirilmesini istemeye yetkilidir.
(5) Teminat olarâk gösterilen değerlerdeki değişmeler dolayısıyla veya başka herhangi bir nedenle teminata gerek kalmaması halinde, bloke edilen teminatlar Bakanlıkça serbest bırakılır.
Teminatın Tesisi 31. Sigorta ve reasürans şirketleri, yükümlü oldukları teminatları, en geç takvim yılını takip eden beşinci ayın sonuna kadar teslim etmek ve bununla ilgili işlemleri tamamlamak zorundadırlar. Bakanlılkça teminat olârak gösterilen değerlerin düşük bulunması veya daha sonra teminat tutarında herhangi bir surette eksiklik saptanması halinde, eksikliğin bu durumun tebliği tarihinden başlayarak bir ay içinde tamamlanması gerekir.
Teminatın kullanılması 32 Teminatlar, sigorta ve reasürans şirketlerinin tasfiyesi veya iflası halinde; sigortalıların alacaklarının ödenmesine tahsis edlilir.
YEDINCİ KISIM
Karsılıklar
Cari rizikolar ve gerçekleşmiş hasarların karşılıkları 33. (1) Sigorta ve reasürans şirketleri, hayat sigortası dalı dışındaki taahhütleri için, cari rizikolar karşılığı ve gerçekleşmiş hasarlar karşılığı ayırmak zorundadırlar.
(2) Cari rizikolar karşıliğının oranı, takvim yılı itibarıyle tahakkuk eden primler toplamı üzerinden ve sigorta süresi için nakliyat dalında % 25 diğer dallarda % 33 1/3’tür.
(3) Bakanlık bu oranları artırmaya veya azaltmaya yetkilidir.
(4) Gerçekleşmiş hasarlar karşılığı, tahakkuk etmiş ve hesaben saptanmış fiili tazminat bedellerinden veya bu hesap yapılmamışsa tahmini değerlerinden ibarettir.
Matematik karşılıklar 34. Hayat sigortası dalinda faaliyet gösteren sigorta ve reasürarıs şirketleri, genel kabul görmüş aktüerya heşaplarına göre matematik karşılık ayırmak zorundadırlar.
Tahsili geciken primler karşılığı 35. Bakanlık, sigorta ve reâsürans şirketlerinin muaccel hale geldiği halde tahsil edilmeyen prim alacaklan için karşılık ayrılmasını zorunlu kılmaya ve karşılık ayrılması ile ilgili diğer usul ve esasları saptamaya yetkilidir.
SEKİZİNCİ KISIM
İdari ve Mali Bünyenin güçlendirilmesi
İdari Tedbirler 36. Bakanlık tarafından yapılan denetlemeler sonucunda, bu Yasaya ve ilgili diğer mevzuata aykırı ve şirketin güvenli bir şekilde çalışmasını tehlikeye düşürecek nitelikte işlemleri saptanan sigorta ve reasürans şirketi mensuplarının haklarında, ayrıca yasal soruşturma yapılmakla beraber, Bakanlığın talebi üzerine görevlerine son verilmesi zorunludur. Bu kimseler, Bakanın izni olmadıkça, hiç bir sigorta ve reasürans şirketinde çalışamayacakları gibi sigorta ve reasürans aracılığı hizmetleri de yapamazlar.
Mali Bünyenin
Güçlendirilmesi 37. ( 1 ) Yapılan incelemeler sonucunda, bir sigorta veya reasürans şirketinin mali bünyesinin ciddi bir şekilde zayıflamakta olduğunun saptanması halinde, Bakan uygun
bir süre vererek, ilgili şirket Direktörler Kurulundan:
(A) Sermayenin artırılmasını veya ödenmemiş kısımının tahsilini;
(B) Kâr dağıtılmamasını, hayat poliçelerine ilişkin ikraz ve iştirakları ve matematik karşılıklardan ödemelerin durdurulmasını, tahsilinde tehlike görülen alacaklar için karşılık ayrılmasını;
(C) Iştirak veya sabit değerlerin kısmen veya tamamen elden çıkarılmasını;
(Ç) Bu Yasada belirtilen teminat oranlarının % l00’e kadar artırılmasını;
(D) Yasa ve tüzüğe aykırı fiilleri saptanan personelin, şirketi veya şubeyi temsil yetkilerinin kaldırılmasını;
(E) Reasürans uygulamalarının ve saklama paylarının oran ve miktarlarının değiştirilmesini, sigorta sözleşmelerinin kısmen veya tamamen yürürlüğe girmesini;
(F) Genel Kurulun toplantıya çağrılmasını;
(G) Mali bünyesinin güçlendirilmesine yönelik diğer önlemlerin alinmasını
isteyebilir.
Direktörler kurulu bu talimata uygun tedbirleri almak ve aldığı karar ve tedbirleri aylık raporlar halinde Bakanlığa bildirmek zorundadır.
(2) Direktörler kurulunun (1)’inci fıkraya göre alınması istenilen önlemleri kısmen veya tamamen almaması halinde veya önlemlerin alınmış olmasına rağmen si- gorta veya reasürans şirketinin mali bünyesindeki zayıflama devam ettiği takdirde, Bakan:
(A) Mali bünyeyi zayıflatan karar ve işlemlerin Direktörler Kuruluna ait olması halinde, Direktörler Kurulu üyelerinden bir kısmı veya tamamını görevden alarak veya Direktörler Kurulu üye sayısını artırarak bu kurullara üye atamaya;
(B) Sigorta ve reasürans şirketinin yeni sigorta sözleşmesi yapma yetkisini kaldırmaya;
(C) Sigorta veya reasürans şirketinin faaliyet gösterdiği sigorta dallarının bir kısmına veya tamamına ait ruhsatı iptal etmeye; ve
(Ç) Şirketin faaliyette bulunduğu sigorta dallarından birine veya tamamına ait poliçe portföyünün başka şirket veya şirketlere devrine karar vermeye,
yetkilidir.
(3)Bakan, yukarıda sayılan önlemlere rağmen mali bünyesinin güçlendirilmesine imkân sağlanamayan hallerde,
sigorta veya reasürans şirketinin çalışma iznini iptal etmeye yetkilidir.
Şahsi Sorumluluk 38. Bir sigorta ve reasürans şirketinin %10 hissesinden fazlasına sahip olan ortakları, Direktörler Kurulu başkan ve üyeleri ile genel müdür, genel müdür yardımcıları ve şirketin çalışan diğer memurları, bu Yasaya aykırı karar ve işlemleri ile sigorta ve reasürans şirketinin iflasına veya bu Yasanın 37’nci maddesinin (2)’nci fıkrasının uygulanmasına sebep olmuşlarsa, Bakanın istemi üzerine bunların şahsi sorumlulukları yoluna gidilerek, şahsen iflaslarına mahkemece karar verilebilir.
DOKUZUNCU KISIM
Devir, Birleşme ve Tasfiye
Birleşme veya Devir 39. (1) Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde faaliyette bulunan sigorta ve reasürans şirketlerinden birinin diğer bir veya birkaç sigorta şirketi ile birleşmesi veya bütün borç, alacak ve sigorta portföyünü diğer bir şirkete devretmesi, Bakanlığın iznine bağlıdır.
(2) Bakanlık, ilgililerin çıkarlarına aykırı düşmeyecek sonucuna varırsa, devir veya birleşmeleri izin verir.
Tasfiye veya faaliyete son verilmesi 40. Kuzey Kıbns Türk Cumhuriyetinde faaliyette bulunan sigorta ve reasürans şirketleri, faaliyetlerine son vermek ve bunlan tasfiye etmek istedikleri takdirde, durumu Kuzey Kıbns Türk Cumhuriyeti çapında basımı ve dağıtımı yapılan en az iki gazete ile ilân ve sigortalar ile alacaklılarına ve bu durumda sayılabilecek kişi ve kurumlara duyurarak olumlu göıüşlerini almak ve risk karşılığı teminatı, Kuzey Kıbns Türk Cumhuriyeti Kalkınma Bankasına ve sigorta portföylerini mutabık kaldıkları bir sigorta şirketine bırakmak zorundadırlar.
Devir birleşme ve tasfiye işlemlerin ilanı 41. Aktif ve pasifleri ile başka bir şirkete devredilen, portföylerini devreden başka bir şirketle birleşen, sigortacılık ruhsatları iptal olunan sigorta ve reasürans şirketlerinin bu durumları, Bakanlıkca, Resmî Gazete’de ve Kuzey Kıbrıs Türk Cuınhuriyeti çapında dağıtımı yapılan en az günlük iki gazetede ilân edilmek suretiyle duyurulur.
Poliçe lehdarlaının ayrıcalıkları 42. Poliçe sahipleri, poliçeden doğmuş veya doğacak haklarının yarısı için, poliçeyi düzenlemiş olan şirketin aktifinde mevcut bütün değerler üzerinde ayrıcalıklı alacaklıdırlar.
İflas halinde bu miktar, tasfiye sonucu beklenmeksizin sahiplerine ödenir.
ONUNCU KISIM
Hesap ve Kayıt Düzeni
Kayıt Düzeni 43. (1) Şigorta ve reasürans şirketleri, hesaplarını ve yıllık bilançoları ile kâr ve zarar cetvellerini, Bakanlık tarafından hazırlanan tek düzen hesap plânı, tek tip bilanço ve kâr ve zarar cetveli ile bunların uygulanma ve düzenlenme esaslarına ilişkin izahnameye uygun olarak tutmak ve düzenlemek zorundadırlar. Bu belgelerdeki değişiklikler de aynı usule bağlıdır.
(2) Bakanlık, sigorta ve reasürans girketlerinden, Şirketler Yasası ve Vergi Usul Yasasının zorunlu kıldığı defterlerden başka, bazı işlemlerini özel bir deftere aydetmelerini istemeye ve bu defterlerle ilgili usııl ve esasları saptamaya yetkilidir
Bilanço ile kar ve zarar cetvelinin ilgili mercilere gönderilmesi ve ilanı 44. (1) Sigorta ve reasürans şirketleri, bilançoları ile kâr ve zarar hesaplannın denetçilerince onaylanmış birer örneğini, genel kurullarının toplandığı tarihten başlayarak bir ay içinde direktörler kurulu ve denetçilerinin raporları ile birlikte Bakanlığa gönderilerek, Resmi Gazete’de ve yurt çapında yayım yapan günlük bir gazetede ilân etmek zorundadırlar.
(2)Kuzey Kıbrıs Türk Cumhiıriyetinde şube açmak suretiyle faaliyette bulunan sigorta ve reasürans şirketlerinin, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetindeki faaliyetlerine ait bilançoları ile kâr ve zarar hesapları Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriiyetindeki yönetim merkezleri tarafın- dan düzenlenir ve direktörler kurulları tarafından imzalı olarak merhezleriııin son bilanço ve kâr ve zaaar hesaplari iIe birlikte (I)’üıci fıkradak’ı- mercilere verilir ve aynı fıkraya göre ilûn edilir:
Üç aylık hesap ücreti 45. (1) Sigorta ve reasürans şirketleri, Mart, Haziran, Eylül ve Aralık ayları sonu itibarıyla, Bakanlık tarafından belirlenecek esaslara ve örneğe uygun olarak, üç aylık hesap özeti düzenlemek zorundadırlar.
(2)Üç aylık hesap özetleri, genel müdür ile sorumlu muhasebeci tarafından imza edilmive denetçiler tarafından onaylanmış olarak, Bakanlıkça belirlenecek süreler için de Bakanlığa gönderilir.
(3)Bakanlık, bu Yasanın uygulanmasını izlemek amacıyla, sigorta ve reasürans şirketlerinden, belirleyeceği esaslar ve örneklere uygun olarak, cetvel, rapor ve mali tablolar istemeye, mali bünyeleri ve kaynaklarının kullanımı ile ilgili standart rasyoları, bu rasyolar ile mali tabloların gerekli görüldüğü takdirde yayımlanmasına ilişkin usul ve esasları saptamaya yetkilidir. Sigorta ve reasürans şirketleri, bu cetvel, rapor ve mali tabloları, Bakanlığa göndermek ve saptanacak rasyolara uymak zorundadırlar.
Hesap uygunluğu 46. Sigorta ve reasürans şirketleri, işlemlerini kayıt dışı bırakamayacakları ve gerçek niteliklerine uygun düşmeyen bir şekilde muhasebeleştiremeyecekleri gibi yasal ve yardımcı defterleri ile kayıtlarını, şubeleri ile yurt içinde ve yurt dışında olan gerçek ve tüzel kişilerle uyuşturmadıkça, bilançolannı kapatamazlar.
ONBİRlNCİ KISIM
Sigorta Ve Reasürans Aracıları ve Yardımcı Hizmetler
Acenteler, prodüktörler, rasürans aracıları sigorta eksperleri ve Tüzük yapma yetkisi 47. (1) Sigorta ve reasürans aracılığı hizmeti yapanlar, sigortaların hak ve menfaatlerini tehlikeye sokabilecek hareketlerden kaçınmak, sigortacılığın gereklerine ve iyi niyet kurallarına uygun hareket etmek ve sigorta tazminatının ödenmesine yardımcı olmak zorundadırlar.
(2)Acenteler, prodüktörler ve r:asürâns aracılarının taşınması gereken nitelikler, yatırmaları gereken teminat ve faaliyetleri ile ilgili diğer esas ve usuller ile bunların yapamayacakları, Bakanlıkça hazırlanıp Bakanlar Kurulunca onaylanacak bir tüzükle saptanır.
Sigorta aracıları nezdindeki şirket alacağı 48. Sigorta aracılığı yapanlar tarafından tahsil edilen net primlerin, tahsilatı takip eden ayın onuna kadar ilgili sigorta şirketine ödenmesi zorunludur.
DAktüerler ve Tüzük yapma yetkisi 49. Aktüerlerin nitelikleri, çalışma usul ve esaslan ve aktüerlik mesleğinin düzenlenmesine ilşkin diğer hususlar, Bakanlikça hazırlanıp Bakanlar Kurulu tarafından onaylanacak bir tüzükle düzenlenir. 1
ONIKlNCI KISIM
Zorunlu Sigortalar
Zorunlu sigorta 50. Bakanlar Kurulu, kamu yaran açısından gerekli gördüğü sigorta türlerinin yaptırılixıasını zorunlu kılabilir. Zorunlu sigortalara ilişkin uygulamanın esaslan, Bakanlar Kunılu tarafından belirtilir.
Zorunlu Sigortalar garanti fonu Tüzük yapma yetkisi 51.(1)Bu Yasa gereğince veya diğer yasalarla yaptırılması zorunlu kılınan sigortaların uygulanmasında kullanılmak üzere, Bakanlık nezdinde Zorunlu Sigortalar Garanti Fonu kurulur.
(2)Zorunlu Sigortalar Garanti Fonundan hangi hallerde ödeme yapılabileceği, zorunlu sigortayı yürürlüğe koyan Bakanlar Kurulu kararında belirtilir.
(3)Zorunlu sigortalar nedeniyle sigorta şirketlerince tahsil edilen net primlerin %3’ü, Fonun gelirini teşkil eder. Bakanlar Kurulu, bu oranı, %5`e kadar artırmaya veya azaltmaya yetkilidir.
(4)Sigorta şirketleri zorunlu sigortalardan dolayı Fona ödemek zorunda bulundukları katılma payını, primlerin tahakkukunu takip eden ayın yirmisine kadar Kuzey Kıbns Türk Cumhuriyeti Kalkınma Bankasında bu amaçla Bakanlıkça açtırılan hesaba yatırmak zorundadırlar.
(5)Sigorta şirketlerinin Zorunlu Sigortalar Garanti Fonuna yapmak zorunda oldukları ödemeler, kamu alacağı mahiyetinde olup, Kamu Alacaklarmın Tahsili Usulü Yasası kurallarına göre takip ve tahsil olunur.
(6)Bakanlık Zorunlu Sigortalar Garanti Fonundan yapılacak ödemelerle ilgili olarak, sigortacılık tekniğinin gerektirdiği işlemleri ve hasar saptama ve incelemelerini yapmak ve hak sahibi kişilere yapılacak ödemelerin sigortacılık usul ve esasları ile yürürlükteki mevzuat çercevesinde saptanarak ilgililere ödenmesini sağlamak üzere, sigorta şirketleri ile sözleşme yapmaya yetkilidir. Bu şekilde kendilerine görev verilen sigorta şirketlerine, Bakanlık ve ilgili şirket arasında yapılacak hir sözleşme çerçevesinde, Zorunlu Sigortalar Garanti Fonundan ücret ödemesi yapılır.
(7)Bu maddenin uygulanması ile Zorunlu Sigortalar Garanti Fonunun kuruluşuna, işleyişine, Fondan yapılacak ödemeler ve diğer hususlara ilişkin usul ve esaslar, Bakanlıkça hazırlanıp Bakanlar Kurulunca onaylanacak bir tüzükle düzenlenir.
(8)Fonun hesap ve işlemleri, Maliye işleriyle görevli Bakan tarafından görevlendirilecek denetim elemanlarınca her yıl denetlenir.
(9) Bu Yasa veya diğer yasalarla zorunlu hale getirilen sigortaların, talep halinde sigorta şirketleri tarafından yapılması zorunludur.
ONÜÇÜNCÜ KISIM
Çeşitli Kurallar
İilan ve Reklamlar 52. Sigorta ve reasürans şirketlerin ilan ve reklamları, tür, şekil, nitelik ve miktarları itibarıyla, Bakanlık tarafından saptanan esas ve koşullara aykırı olmaz.
SSigortaclık ilişkileri 53. Bir sözleşmenin unsurları içerisinde, taraflardan birinin bu sözleşmede yer alan herhangi bir hususta sigorta yaptırmaya zorunlu tutulduğu hallerde, sigortanın belirli bir şirkete yaptırılması koşulu getirilemez.
Hak sahiplerince aranmayan paralar 54. Yaşama ve ölüm koşuluna bağlı can sigortalarında ödenmesi gereken paralar, ödemeyi gerektiren tarihten başlayarak on yıl içinde hak sahipleri tarafından aranmamış ise, onuncu yılı takip eden yılbaşından başlayarak altı ay içerisinde tasfiye ve iflas işlemlerinin devamı sırasında hak sahiplerinden müracaat etmeyenler olursa sigorta şirketlerinin bunlara ödemek zorunda olduklan paralar, müracaatlar halinde ödenmek üzere, son bilançonun tanziminden önce, sahiplerinin ad ve kümlikleri ile bilinen adreslerini ve hak kazandıkları para miktarını gösterir şekilde tanzim edilecek bir cetvel ile Kuzey Kıbns Türk Cum- huriyeti Kalkınma Bankasına yatırılır.Kuzey Kıbns Türk Cumhuriyeti Kalkınma Bankasına yatırılan paralar, iki sene içerisinde sahipleri tarafından aranmadığı takdirde, Devlete intikal eder.
İyiniyet 55.Sigorta ve reasürans şirketleri ile sigorta ve reasürans aracılığı hizmeti yapanlar ve sigorta. eksperleri, sigortalıların hak ve menfaatlerini tehlikeye sokabilecek hareketlerden kaçınmak, sigoırtacılğın icaplaırına ve iyiniyet kurallarına uygun hareket etmek ve ödenmesi gerekli hale gelmiş sigorta tazminatlarını zamanında ödemek zorundadırlar. Bakanlık, yukarıda belirtilen kişi ve kuruluşların bu kurala uymalarını sağlamak üzere, gerekli her türlü tedbiri alabilir.
Sigorta ve reasürans şirketlerinde çalışanların aracılık faaliteyinde bulunamaması 56. Sigorta ve reasürans şirketlerinde görev yapan Direktörler Kurulu Başkan ve Üyeleri ile yöneticileri ve buralarda istihdam edilen diğer kişiler ile bunlann eş ve velayetleri altındaki çocukları, sigorta ve reasürans aracılığı faaliyetlerinde bulunamazlar, aracılık yapan tüzel kişilere ortak olamazlar ve aracı kişi ve kuruluşlar nezdinde çalışamazlar.
Sır saklama 57. Bu Yasaya göre görevlendirilen denetim elemanları, çalışmaları ve denetlemeleri sırasında ilgililere ve üçüncü kişilere ait öğrendikleri sırlan açıklayamazlar ve kendi yararlarına kullanamazlar. Bu yükümlülük görevden ayrılmalarından sonra da devam eder.
ONDÖRDÜNÜ KISIM
Ceza Kurallan
DSuç ve cezalar 58. (1) Bu Yasanın 6’ncı ve 7’nci maddeleri kurallarına aykırı durumları saptanan sigorta ve reasürans şirketleri, altı ayı geçmemek üzere Bakanlık tarafından verilecek süreler içinde, bu durumlarını düzeltmedikleri takdirde haklarında 13’üncü maddeye göre işlem yapılabileceği gibi, bunlann işlerini fiilen yürüten görevli ve ilgili mensupları, bir suç işlemiş olurlar ve mahkûmiyetleri halinde Elli Milyon Türk Lirasına kadar para cezasına çarptınlabilirler.
(2)Bu Yasanın 5’inci ve 12’nci maddelerinde belirtilen yazılı izinleri olmaksızın sigortacılık işlemleri yapan gerçek kişiler ile tüzel kişilerin görevli veya ilgili mensupları, bir suç işlemiş olurlar ve mahkûmiyetleri halinde Elli Milyon Türk Lirasına kadar para cezasına veya yedi yıla kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılabilirler.
(3)Bu Yasanın 19’uncu, 26’ncı, 27’nci 36’ncı, 37’nci, 43’üncü, 44’üncü, 45’inci ve 46’ncı mâddelerindeki kurallara uymayan sigoırta ve reasürans şirketlerinin işlerini fiilen yöneten mensupları bir suç işlemiş olurlar ve mahkûmiyetleri halinde Elli Milyon Türk Lirasına kadar para cezasına çarptırılabilirler.
(4)Sigorta ve reasürans şirketlerinin mahkemelerle resmi dairelere hitaben düzenledikleri veya yayınladıkları belgelerde yapılan gerçeğe aykırı beyanlardan dolayı,
bu belgeleri veya bunların düzenlenmesine esas olan her türlü belgeleri imza edenler, bir suç işlemiş olurlar ve mahkûmiyetleri halinde Elli Milyon Türk Lirasına kadar para cezasına çarptırılabilirler.
(5)Bu Yasanın 20’nci, 22’nci ve 35’inci madde kurallarına veya bu maddeler uyarınca yapılacak düzenlemelere uymayan sigorta ve reasürans şirketlerinin işlerini fiilen yöneten mensupları, bir suç işlemiş olurlar ve mahkûmiyetleri halinde Elli Milyon Tüirk Lirasına kadar para cezasına çarptırılabilirler.
(6)Yukarıdaki fıkraların kurallarına aykırılık, sigorta ve reasürans şirketine veya iştirak ve kuruluşlarına veya ilgili kişilere yarar sağlamayı hedef tuttuğunda veya bu tür hareketler sonunda fiilen böyle bir yarar sağlandığında, sigorta ve reasürans şirketlerinin işlerini fiilen yöneten mensupları, bir suç işlemiş olurlar ve mahkûmiyetleri halinde Yetmiş Milyon Türk Lirasına kadar para cezasına veya sağlanmış olan yararların beş katına kadar para cezasına çarptırılabilirler.
(7)Bakanlıkça istenilen bilgi ve belgeleri vermeyenler veya Bakanlık denetim elemanlarının görevlerini yapmalarına engel olan veya istedikleri bilgi ve belgeleri vermeyen gerçek ve tüzel kişiler, suç işlemiş olurlar ve mahkûmiyetleri halinde Elli milyon Türk Lirasına kadar para cezasına veya yedi yıla kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılabilirler.
(8)Bu Yasanın 25’inci maddesi uyarınca Bakanlar Kurulunca çıkarılacak tüzükte saptanacak faaliyetler dışında sigortacılıkla bağdaşmayan faaliyetlerde bulunduğu sap- tanan sigorta ve reasürans şirketleri, bir suç işlemiş olurlar ve mahkûmiyetleri halinde Elli milyon Türk Lirasına kadar para cezasına çarptırılabilirler. Ayrıca, altı ayı geçmemek üzere, Bakanlık tarafından verileırek süre içinde bu durumlarını düzeltmedikleri takdirde, haklarında 13’üncü maddeye göre işlem yapılabilir.
Dyükümlülük ve sorumluluklara uymama 59.Bu Yasanın 16’ncı, 28’inci, 30’uncu, 31’inci, 32’nci ve 34’ üııcü maddelerinde belirtilen yükümlülük ve zorunluluklara uymayan sigorta ve reasürans şirketlerinin ilgili ve görevli mensuplan bir suçu işlemiş olurlar ve mahkûmiyetleri halinde Otuz Milyon Türk ,Lirasına kadar para cezasına veya beş yıla kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılabilirler.
Dzorunlu sigortalılarla 60.(1) Bu Yasanın 50’nci maddesi kuralları gereğince veya diğer yasalarla zorunlu hale getirilen sigortaları yaptırmakla yükümlü oldukları halde, bu yükümlülüğüi yerine getirmeyen gerçek kişiler ile tüzel kişi ve diğer kuıum ve kuruluşların işlerini fiilen yöneten mensupları, bîr suç işlemiş olurlar ve mahkûmiyetleri halinde Otuz Milyon Türk Lirasına kadar para cezasına çartınlabilirler.
(2)51’inci maddenin (9)’uncu fıkrasında belirtilen yükümlülüğü yerine getirmeyen sigorta ve reasürans şirketleri, bir suç işlemiş olurlar ve mahkûmiyetleri halinde Elli Milyon Türk Lirasına kadar para cezasına çarptırılabilirler.
DAsılsız yayın ve haber yayma 61 Bir sigorta ve reasürans şirketinin itibarını sarsabilecek veya Seıvetine zarar verebilecek bir hususa kasten sebep olanlar veya bu yolda asılsız haberler yazanlar, bir suç işlemiş olurlar ve mahkûmiyetleri halinde Otuz milyon Türk Lirasına kadar para cezasına veya beş yıla kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptınlabilirler.
Jsırların saklanması 62. (1)Sıfat ve görevleri dolayısıyla öğrendikleri sigorta ve reasürans şirketine veya müşterilerine ait sırları bu konuyu yasal olarak açıkca yetkili kılınan mercilerden başkasına açıklayan şirket mensupları ile diğer görevliler, bir suç işlemiş olurlar ve mahkûmiyetleri halinde Yirmi Milyon Türk Lirasına kadar para cezasına veya dört yıla kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılabilirler.
(2) 1’inci fıkrada belirtilen kişiler, bu sırları kendileri veya başkalan için yarar sağlamak amacıyla açıklarlarsa, Elli Milyon Türk Lirasına kadar para cezasına veya yedi yıla kadar hapis cezasına veya her ikı cezaya birden çarptırılabilirler.
Dsigorta ve reasürans aracılarının sorumluluğu 63. Bu Yasanın, 47’nci maddesinin (1)’inci fıkrasına uygun hareket etmedikleri saptanan veya aynı maddenin (2)’nci fıkrası uyarınca çıkarılacak tüzükte belirtilen yükümlülük ve zorunluluklara uymayan veya bu tüzük kurallarına aykırı olarak faaliyette bulunan sigorta ve reasürans aracıları, bir suç işlemiş olurlar ve mahkûmiyetleri halinde Elli Milyon Türk Lirasına kadar para cezasına çarptırılabilirler.
Sigorta ve eksperlerinin sorumluluğu 64. (1) Görevleri ile ilgili gerçeğe aykırı olarak rapor düzenleyen veya bilgi veren veya görevlerini yaparken bilerek ve isteyerek ilgili taraflara haksız kazanç sağlamaya yönelik işlemlerde bulunan sigorta eksperleri, bir suç işlemiş olurlar ve mahkûmiyetleri halinde Otuz Milyon Türk Lirasına kadar para cezasına veya beş yıla kadar hapis cezasına veya her ikı cezaya birden çarptırılabilirler.
(2) (1)’inci fıkrada belirtilen kişilerin bu fiilleri kendileri veya başkaları için yarar sağlamak amacıyla yapmaları halinde, Yetmiş Milyon Türk Lirasına kadar para cezasına veya on yıla kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılabilirler.
Aktüerlerin sorumluluğu 65. (1)Bu Yasanın 44’üncü maddesinin gerektirdiği hallerde sigorta ve reasürans şirketlerinin aktüerya hesaplanna göre uygun ve yeterli olmayan gerçeğe aykırı belgelerini bilerek veya isteyerek onaylayan aktüerlere bir suç işlemiş olurlar ve mahkûmiyetleri halinde Yetmiş Milyon Türk Lirasına kadar para cezasına çarptınlabilirler.
(2) (1)’inci fıkrada belirtilen kişiler, bu fiilleri kendileri veya başkaları için yarar sağlamak amacıyla yapmaları halinde, Yetmiş Milyon Türk Lirasına kadar para cezasına veya on yıla kadar hapis cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılabilirler.
Genel kuralların saklılığı 66. Sigorta ve reasürans şirketlerinin veya sorumlu kişilerin bu kuralların suç teşkil eden hareket ve fiillerinin başka yasalara göre de cezayı gerektirmesi halinde hak, haklarında en ağır cezayı gerektiren kurallar uygulanır.
ONBEŞINCI KISIM
Geçici Kurallar
DGeçici Madde Mevcut Sigorta Şirketlerinin durumu 1. (1) Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde faaliyette bulunan izinli sigorta şirketleri, 1.1.1996 tarihine kadar durumlarını bu Yasa kurallarına uydurmak zorundadırlar.
(2) Durumlarını, 1.1.1996 tarihine kadar bu Yasa kurallarına uydurmayan sigort~ şirketleri, Kuzey Kıbns Türk Cumhuriyetinde sigortacılık işlemleri yapamazlar ve belirtilen süre sonunda tasfiyelerine hükmedilmek üzere Bakanlıkça mahkemeye başvurulur.
ONALTINCI KISIM
Son Kurallar
Yürütme yetkisi 67. Bu Yasayı, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu adına Maliye işleri ile Görevli Bakanlık yürütür.
Yürürlüğe giriş 68. Bu Yasa, Resmî Gazete’de yayımlandığı tarihten başlayarai iki ay sonra yürürlüğe girer
DÜZELTME
29 Haziran 1993 tarih ve 62 Sayılı Resmî Gazete’nin Ek I’inde yayınlanan "Vakıflar örgütü ve Din Işleri Dairesi (Kuruluş, Görev ve Çalışma Esasları (Değişiklik) Yasası’nın sayfa 302’de yer alan Vakıflar İdaresi, Maaş Baremlerinde Üçüncü Cetvel) 14. Baremin başlangıç basamağı 37,031,796 TL yerine sehven 37,031,763.- TL olarak yazılmıştır. 37,031,796.- TL olarak düzeltilir
